Zasady w tym poradniku opieramy na wytycznych Natural Stone Institute dotyczących pielęgnacji kamienia. Dotyczą kamienia naturalnego. Konglomerat kwarcowy i spiek to inne materiały; ich pielęgnację opisujemy w poradnikach o blatach laminowanych i kwarcowych oraz spieku i konglomeracie.
Marmur i granit: czym się różnią w pielęgnacji
| Cecha | Marmur | Granit |
|---|---|---|
| Rodzaj kamienia | Wapienny, z węglanu wapnia | Krzemianowy: kwarc, skaleń, mika |
| Kwasy (cytryna, ocet, wino, sok, pomidory) | Matowią powierzchnię (wytrawienie), czasem też plamią | Na ogół odporny na kwasy spotykane w kuchni |
| Plamy | Porowaty, łatwo wchłania płyny | Mniej chłonny, ale też może się zaplamić |
| Impregnacja | Zalecana, zmniejsza chłonność | Zalecana, zależnie od rodzaju granitu |
| Środki, których unikać | Kwaśne (z cytryną, octem), ścierne, odrdzewiacze i odkamieniacze | Ścierne; odrdzewiacze z kwasem fluorowodorowym |
Żaden kamień nie lubi mleczek i proszków ściernych ani druciaków: rysują i matowią powierzchnię. Niektóre odrdzewiacze i środki do usuwania kamienia zawierają kwas fluorowodorowy, który uszkadza także granit.
Codzienna pielęgnacja
- Myj miękką ściereczką, ciepłą wodą z kilkoma kroplami łagodnego płynu o neutralnym pH albo środkiem przeznaczonym do kamienia.
- Spłucz czystą wodą i wytrzyj do sucha, żeby nie zostały zacieki.
- Rozlany płyn najpierw delikatnie osusz, dociskając ściereczkę, a nie rozcierając plamy.
- Pod gorące naczynia stawiaj podkładki, pod wazony i dekoracje podkładki z filcu, korka lub silikonu.
- Krój na desce, nie na blacie.
- Impregnuj kamień zgodnie z zaleceniami jego dostawcy; impregnat zmniejsza chłonność, ale nie chroni marmuru przed kwasami.
Plamy według rodzaju
| Plama | Co zrobić | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Kawa, herbata, wino, owoce, jedzenie (organiczne) | Przy świeżej plamie z wina zasyp ją solą, by wchłonęła płyn, po kilku minutach zbierz i umyj. Starszą plamę usuwa się gotowym środkiem do plam organicznych na kamieniu albo okładem z pasty | Natural Stone Institute opisuje też stężoną wodę utlenioną (12%) z amoniakiem; to środek żrący, więc tylko w rękawicach, przy wietrzeniu i bez mieszania z innymi środkami, albo zleć to fachowcowi. Utleniacz może rozjaśnić ciemny kamień: najpierw próba w niewidocznym miejscu. Na marmurze kwaśne płyny mogą zostawić też zmatowienie |
| Olej, tłuszcz, masło | Zasyp talkiem lub sodą oczyszczoną, która wchłonie tłuszcz; po kilku godzinach zbierz i umyj łagodnym detergentem | Uporczywe plamy wymagają środka do kamienia przeznaczonego do tłuszczu |
| Rdza, metal | Okład (poultice) ze środkiem do plam metalowych | Głęboka rdza bywa nieusuwalna |
| Zacieki z twardej wody | Miękka ściereczka i środek do kamienia o neutralnym pH | Uporczywe zacieki na polerowanym kamieniu usuwa fachowiec; nie używaj druciaków |
| Matowe ślady po kwasach na marmurze | Nie usuniesz ich czyszczeniem: potrzebne polerowanie | Zleć je fachowcowi od kamienia |
Okład na głębsze plamy
Okład wyciąga plamę z głębi kamienia. To pasta z materiału chłonnego, np. sody oczyszczonej, kredy lub specjalnego proszku, zarobionego z płynem dobranym do plamy (np. środkiem do plam organicznych). Nałóż warstwę kilku milimetrów, szerzej niż plama, przykryj folią i zostaw na kilka godzin lub na noc; Natural Stone Institute zaleca nawet 48 godzin. Potem zdejmij, spłucz i wytrzyj. Czasem trzeba powtórzyć.
Kiedy wezwać fachowca
- Polerowanie usuwa matowe ślady po kwasach i drobne rysy na marmurze.
- Szlifowanie tarczami diamentowymi o coraz drobniejszym ziarnie wyrównuje głębokie rysy i ubytki, potem kamień się poleruje.
- Krystalizacja to zabieg dla marmuru: preparat i tarcie tworzą twardszą, błyszczącą warstwę. Stosuje się ją głównie na posadzkach intensywnie użytkowanych.
Takich prac nie wykonuj sam na blacie kuchennym, bo łatwo o nierówny połysk. Fachowiec dobierze metodę do rodzaju kamienia.
Przykład z naszej realizacji
W białej kuchni z granitowym blatem na Gocławiu blat jest z czarnego granitu. Ciemny granit dobrze ukrywa drobne zabrudzenia, ale widać na nim zacieki z wody, dlatego wycieranie do sucha jest tu szczególnie ważne. Jasny granit zobaczysz w kuchni z orzechem w Milanówku.
